انتخابات

آشنایی با فعالیت ۳۵ نماینده شهریار در ادوار قبل و بعد از انقلاب اسلامی (بخش اول)

افروز نیوز-(استاد احمد فرجی) بنا به درخواست تعدادی زیادی از خوانندگان گرانقدر، جهت آشنایی علاقه مندان در مروری کوتاه به معرفی نمایندگان مجلس و مهم ترین مباحث این دوره ها در ۲۴ دوره (مجلس شورای ملی) و نه دوره (مجلس شورای اسلامی) می پردازم، امید است مورد توجه خوانندگان و علاقه مندان عزیز قرار گیرد.احمد فرجی

بخش اول: مجلس شورای ملی

دوره اول و دوم:

دردوره اول ودوم مجلس شورای ملی ، اهالی شهریاروساوجبلاغ نماینده ای درمجلس نداشتند ولی براساس قوانین مربوط به حوزه بندی انتخابات که درروزیکشنبه ۲۱شوال ۱۳۲۹ه.ق/۲۲مهر۱۲۹۰ه.ش یعنی درآخرین ماه های دوره دوم مجلس به شورگذاشته شد ، به انتخاب یک نماینده برای « شهریار ، ساوجبلاغ ، اشتهاردوبرقان فشند » تصریح گردید

بااتمام دوره دوم قانون گذاری ، یک دوره فترت سه ساله پدید آمد که طی آن ، مجلس سوم تشکیل نگردید ودرنهایت ، در ۱۷محرم ۱۳۳۳ ه.ق / ۱۴آذر ۱۲۹۳ه.ش یعنی پس ازحدود سه سال که ازپایان دوره دوم مجلس قانون گذاری می گدشت ، مجلس سوم درشرایطی شکل گرفت که جنگ جهانی اول دامنگیر شده بود.

750567179

دوره ی سوم: میرزا قاسم خان تبریزی (صوراسرافیل)

با انتخاب یک نماینده برای شهریار و ساوجبلاغ که درمجلس دوم به تصویب رسید، ناحیه شهریار و ساوجبلاغ توانست درسومین دوره مجلس شورای ملی که مدت فعالیت آن یک سال یعنی از ۱۴ آذر ۱۲۹۳ آغاز شده وتا ۲۱ آبان ۱۲۹۴ ه.ش (۱۷محرم ۱۳۳۳تا ۶محرم ۱۳۳۴ ه.ق ) پایان می بافت، یک نماینده درمجلس داشته باشد .

درسومین دوره مجلس شورای ملی ، یکی از مشروطه خواهان به نام « میرزا قاسم خان تبریزی » (صوراسرافیل ) به نمایندگی از مردم شهریار وساوجبلاغ به مجلس راه یافت واین زمانی بود که بیشتر اهالی ناحیه شهریار علاوه بر دست گریبانی با بیماری مالاریا ، دربی سوادی مطلق بسر می بردند ؛ به گونه ای که درانتخابت مجلس سوم ، « اعضای انجمن نظار شهریار به کلی بی سواد بودند » .

دوره چهارم: سیدمحمدصادق طباطبایی

درچهارمین دوره مجلس شورای ملی که افتتاح وخاتمه آن ، از اول تیر ۱۳۰۰تا ۳۰ خرداد ۱۳۰۲ بود ، یکی از مشروطه خواهان به نام « سیدمحمدصادق طباطبایی» نمایندگی مردم شهریار وساوجبلاغ راعهده دارگردید . اونیز همچون نماینده دوم سوم شهریار هیچ یادی از محل نمایندگی خود ننمود .شایان ذکر آنکه دراین دوره ، لایحه راه شوسه تهران به شهریار را دولت به مجلس ارائه نمود

دوره پنجم تا چهاردهم: میرزا یدالله دهستانی

“یدالله دهستانی” از دوره پنجم تاپایان دوره چهاردهم مجلس یعنی از تاریخ ۲۲ بهمن ۱۳۰۲ شمسی تا ۲۱ اسفند ش۱۳۲۴ ه. ش نماینده مجلس شورای ملی بود و ده دوره نمایندگی رابرعهده داشت که مجموعا ۲۲ سال را شامل می شد

مباحث مطرح شده:

با مطالعه مشروح مذاکرات مجلس پنجم درمی یابیم درمقابل میرزاقاسم خان صوراسرافیل ومحمدصادق طباطبایی نمایندگان دوره سوم وچهارم که عنوان نماینده شهریار وساوجبلاغ رایدک می کشیدند ولی هیچ اقدامی برای بهبود وضع آن ناحیه ننمودند ، نماینده دوره پنجم شهریار وساوجبلاغ که وی را «میرزا یدالله خان» و «میرزا یدالله خان نظامی» می نامیدند، در حد توان و مقدرات خود؛ مسائل و مشکلات این ناحیه را درمعرض توجه قانون گذاران قرارداد.

درآن زمان، بیماری مالاریا، نوبه و بیماری های دیگر درشهریار شیوع داشت بطوری که که «امیراعلم» از نمایندگان مجلس که علاوه برنمایندگی ریاست بهداری ارتش رانیز برعهده داشت، دراشاره به بیماری ها ومرگ ومیر ناشی از آن، در مجلس گفته بود :

« .. ولى بدبختانه در اغلب دهات مثل شهریار در سایه لاقیدى درامور صحى یکنفر که پنجاه سال داشته باشد نمیشود پیدا کرد…» وباز درجای دیگر دراشاره به این بیماری هاواثرات مرگ ومیر آن ، اظهارداشته بود :

“… بعضى نقاط مثل شهریار و ساوجبلاغ و جاهاى دیگر هست که در آنجاها هر بیست سال یکمرتبه اهالى عوض میشوند و بعضى دهات هست که پنج سال به پنجسال همه تلف میشوند…”

میرزا یدالله خان درنخستین دوره نمایندگی خود، در حد توان، به بیان بیماری ها و مشکلات ناشی از آن که شهریار و ساوجبلاغ را فراگرفته بود، پرداخت؛ از جمله براساس مشروح مذاکرات مجلس؛ طرح قانونی از طرف آقای یدالله خان پیشنهادشده است، قرائت شده، بعد به کمیسیون مبتکرات، ارجاع شود، به شرح ذیل قرائت شد :

“مقام منیع ریلست مجلس مقدس شوراى ملى دامت عظمته بدیهى است که سیاه آب و مرداب در هر مملکتى ثروت مسلمى است که می توان از آن فایده کلى برد و کمک بزرگى به ارزاق عمومى نمود خصوصاً مثل شهریار که نزدیک مرکز و پایتخت مملکت باشد داراى اهمیت فوق العاده خواهد بود ولى متأسفانه این منبع ثروت صرف نظر از اینکه مورد استفاده نشده بالعکس باعث خسارت و تهیه مرض مبرم مالاریا براى اهالى بدبخت آن بلوک گردیده است و یک منظره خطرناک و قتل گاه عمومى در غرب پایتخت مملکت سال ها است تشکیل داده و نشان می دهد که در صدو نودو پنج از اهالى دچار تب ونوبه و اغلب تلف می شوند به علاوه هواى آن بلوک را بطورى کثیف دارد که در موقع وزیدن باد از سمت شهریار اهالى طهان را هم مبتلا و اذیت مینماید. نظر بآنکه دولت می تواند چهل الى چهل و پنج هزار تومان خرج باطلاق ها را خشکانیده و سیاه ابها را جمع و به جریان انداخته و حداقل یکصد و پنجاه سنگ آب که قیمت آن بیش از چهل و پنج هزار تومان خواهد بود، تهیه و مقدار کلى از اراضى خالصجات شهریار و بلوک حاصل خیز فشافویه که قسمتى از آن به واسطه کمى آب لم یرزع و مسلوب المنفعه مانده کشت نماید و سالیانه ایجاد ثروتى براى مملکت و تامینى در ارزاق عمومى نماید و نیز مقدارى اراضى باطلاقى هم خشک و قابل زرع گردد و نظر بآنکه اهالى را از چنگال مرگ نجات و از فشار مرض مالاریامستخلص بدارد این است که توجه نمایندگان محترم ملت را بمراتب معروضه فوق جلب و قبول یکى از دو موارد ذیل را استدعا و پیشنهاد مینماید. دولت به فوریت مخارج خشکانیدن باطلاق ها وجریان انداختن آبهاى راکد و جمع آورى سیاه آبها را اعم از خالصه و اربابى در عهده گرفته اهالى را از ذلت خارج که از آب و اراضى خود استفاده نماید.

در صورتیکه این مسئله را قابل توجه و استفاده نداند ضرر و مانعى نخواهد داشت که با اجازه دولت اهالى به خرج خود آبهاى فوق الذکر را جمع و به جریان انداخته متصرف شوند مشروط به ایتکه به مقدار آبى که حاصل می شود اراضى بلوک شهریار و فشافویه که قابل زرع و از بى آبى لم یزرع مانده بعلاوه اراضى باطلاق هاى خشک شده را به اهالى واگذار کند»

31090_240

و بازهم درباره سیاه آب های شهریار:

راپورت کمیسیون مبتکرات قرائت می شود . به شرح آتی قرائت شد. کمیسون مبتکرات طرح راجع به سیاه آب هاى شهریار پیشنهادى آقاى میرزا یدالله خان را قابل توجه میدانند. مخبر کمیسیون‏ اخگر رئیس: عین طرح پیشنهادی هم قرائت می شود؛ بعد مذاکره می کنیم .

به مضمون ذیل خوانده شد:

ماده ۱- دولت به فوریت مخارج خشکانیدن باطلاق هاوجریان انداختن آب هاى راکد وجمع آورى سیاه آب ها اعم از خالصه واربابى را درعهده گرفته اهالى را از ذلت خارج و از آب اراضى خود استفاده نماید.

ماده ۲ – در صورتی که دولت این مسئله را قابل توجه و استفاده نداند ضرر ومانعى نخواهد داشت که با اجازه دولت اهالى به خرج خود آب هاى فوق الذکر را جمع و به جریان انداخته متصرف شوند مشروط بر اینکه به مقدار آبى که حاصل می شود از اراضى بلوک شهریار و فشافویه که قابل ذرع و از بى آبى لم یزرع مانده به علاوه اراضى باطلاق هاى خشک شده رابه اهالى واگذارکندویک عشرازکل عادیات متصرفین را بعداز وضع خرج بعنوان مالیات دریافت دارد .

رئیس: رای می گیریم به قابل بودنش؛ آقایانی که این پیشنهاد راقابل توجه می دانند، قیام فرمایند؛ اکثر قیام نمودند.

رئیس: قابل ملاحظه شد.

ماه ها بعد وقتی که کاری از پیش نمی رود ، میرزایدالله خان مجددا دنباله کاررا می گیرد:

آقا میرزایدالله خان: جمعى از نمایندگان خیر رئیس آقاى میرزا یدالله خان (اجازه) آقا میرزا یدالله خان خاطر محترم آقایان نمایندگان مستحضر است که بنده در هشت ماه قبل پیشنهادى راجع به خشکانیدن سیاه آبهاى شهریار تقدیم کردم گمان میکنم در هر دوره مسئله مالاریا در مجلس مطرح است پیشنهادى که بنده تقدیم کردم بکمیسیون فوائد عامه مراجعه شد و از کمیسیون فوائد عامه بوزارت فوائد عامه ارجاع شد و در آن جا هم خود بنده تعقیب کردم و رأى کافى داده شد. بنده خواستم از نمایندگان محتر م استدعا کنم که راجه باین موضوع یک توجه مخصوصى بفرمایند و از مخبر کمیسیون فوائد عامه توضیح بخواهم که علت اینکه هشت ماه است پیشنهاد بنده که راجع به مالاریاى شهریار است و اغلب آقایان هم توجه دارند به مجلس نیامده چه بوده و براى چه این اندازه تاخیر انداخته اند ؟

طرح مسئله مالاریا ومشکلات ناحیه شهریار درحدخودتاثیر لازم رادرنمایندگان دوره پنجم می گذارد. به گونه ای که « مقوم الملک » یکی از نمایندگان پیشنهاد می کند برای برطرف کردن مالاریا مبلغ سی هزارتومان از حقوق محمدعلی شاه رابه این کاراختصاص دهند:

” پیشنهاد آقاى مقوم الملک. (به مضمون ذیل خوانده شد) این بنده پیشنهاد می کنم که سى هزار تومان از حقوق اعلیحضرت اقدس محمد على میرزا را براى برطرف کردن مالاریاى شهریار که به طهران و تمام بلوکات سرایت کرده به مصرف برسانند”

فعالیت مستمر یدالله دهستانی برای خشکانیدن مرداب های شهریار که دردوره پنجم فعالانه پیگیری می شد، چون به نتیجه کامل نرسید ، در مجلس ششم باز مورد پیگیری قرارگرفت؛ به گونه ای که «ارباب کیخسرو» یکی از نمایندگان مجلس می گوید: ” امیدوارم که صحیه، ازاین پشت دروازه تهران وشهریارشروع شود وتمام جاهارابگیرد ؛ برای اینکه آقا میرزا یدالله مکرر داد وفریاد کرده اند.”

اما یدالله دهستانی برای اختصاص بودجه بیشتربرای مبارزه با مالاریا وبه خصوص خشکاندن مناطق مردابی دست از تلاش برنداشت . پافشاری های یدالله دهستانی به ان جا انجامید که دردوره ششم، چنین تصویب گردید:

تصمیم راجع به خشکانیدن باتلاق های شهریار وخوار ، مصوب ۲۴بهمن ماه ۱۳۰۶ شمسی:

ماده واحده- دولت مکلف است مخارج خشکانیدن باطلاقهاى شهریار و خوار را بر آورد و پیش بینى نموده ودر ضمن بودجه ى ۱۳۰۷ به مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید . تصمیم فوق درجلسه بیست وچهارم بهمن ماه یک هزار وسیصد و شش شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.رئیس مجلس شورای ملی –حسین پیرنیا.

دهستانی دردوره ششم، علاوه برمسئله سابق الذکر، به نبود مدارس در روستاهای اطراف تهران نیز پرداخت و در یکی از جلسات مجلس عنوان نمود :”برای مدرسه پیش آهنگی، هزارتومان معین می کنند؛ برای اکابرکه نمی دانم برای چه روزی است ودرسر پیری چگونه انسان می تواند تحصیل کند، مدرسه درست می کنند؛ امااطراف تهران دارای مدرسه نیست”

درهمان جلسه نماینده دیگر مجلس «آقا یعقوب» می گوید :”بروید ساوجبلاغ وشهریار؛ اتومبیل دوساعته می بردتان. درتمام ساوجبلاغ وشهریار یک مدرسه است و این مدرسه، ماهی هشت تومان حقوق معلمش است”

اگرچه یدالله دهستانی در دوره پنجم وششم حق نمایندگی اهالی شهریار و ساوجبلاغ را به خوبی ادا نمود ولی از دوره هفتم به بعد، درخصوص محل نمایندگی خود کمتر اظهارنظر کرد و بیشترین اهتمام خود را به جرح و تعدیل، و تنظیم و تدوین قوانین مطروحه در مجلس اختصاص داد.

یدالله دهستانی در مجالس مختلف، آنقدر از مشکلات شهریار حرف زده بود که هنگام ایراد سخن، تنها سوژه ای که نمایندگان برای سخره گرفتن او پیداکرده بودند، شهریاربود. مثلا هنگامی که در مجلس سیزدهم؛ وقتی که لایحه تعلیمات عمومی بررسی می شد، دهستانی نیز نظرات خود را بیان کرد ولی برخورد نمایندگان در خلال صحبت وی این بود که: “از شهریار صحبت کنید، شما از شهریار صحبت کنید.”

همانطور که گفته شد، دهستانی در ادوار هفتم تا چهاردهم کمتر به مسائل محل نمایندگی خود پرداخته که می توان آن را ناشی از دستورالعملی که احتمالا به وی دیکته شده بود، دانست.

                                                                                                                                                                                                                     …ادامه دارد

ماخذ: دایره المعارف شهرستان شهریار، بخش اول: شهریار در بیست و چهار دوره مجلس شورای ملی، شامل زندگی نامه نمایندگان، اعتبارنامه، آرا، حوزه انتخابیه، مصوبات، سخنرانی ها، احمدفرجی

۴ نظر

  1. باتشکر.من برای اولین باربودکه باابن تاربخ آشناشدم.جالب بود

  2. بسیارخواندنی بود.ممنون جناب امینی

  3. با تشکر از شما و جناب استاد فرجی عزیز، مشتاقانه خواهان چاپ قسمت های بعدی این مقاله هستیم. شناخت گذشته می تواند چراغ روشنگر راه امروز و فردای ماباشد. واقعا با این اسناد می توان شاهد رشد یا افت شهرستان شد. می خواهم به عنوان یک معلم که سالیان سال عمرم را وقف خدمت به فرزندان شهریار کرده ام از شما خصوصا جناب آقای فرجی پیرامون فضایی که برای شناخت شهرستان بازکرده اید تشکر کنم.

  4. لطفا ادامه بدهید.منتظریم

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشود