جدید ترین اخبار
انتخابات شوراها

انتخابات شوراها؛ بیم ها و امیدها

افروز نیوز- (سید هادی عظیمی) با نزدیکتر شدن به بهار سال ۱۳۹۶  زمزمه های مربوط به انتخابات شوراها و ریاست جمهوری بیشتر می شود و به زودی شاهد تلاش های فراوان افراد و جریان های مختلف از شهرهای بزرگ تا روستاهای دوردست برای دست یافتن به کرسی های شوراهای روستا و شهر خواهیم بود. برخلاف ریاست جمهوری که جنبه ملی دارد, انتخابات شوراها  بیشتر دارای ویژگی های محلی و بومی است و به جز معدودی از شهرهای بزرگ که لیست های جناحی و گروهی سرنوشت انتخابات را رقم می زنند در شهرها و روستاها انتخابات تحت تاثیر عوامل غیر سیاسی شکل می گیرد. انتخابات دوره پنجم شوراهای اسلامی شهرو روستا پس از چهار دوره تجربه انتخاباتی برگزار می شو د و همچنان علی رغم چهاردوره  انتخابات, نهاد شوراها از استحکام لازم در جهت  انجام  رسالتی که براساس قانون اساسی برای آن در نظر گرفته شده است فاصله دارد.

هادی عظیمی

از ابتدای انقلاب اسلامی شوراها به عنوان یکی از آرمان ها و برنامه های نظام جمهوری اسلامی مطرح بود. مرحوم آیت الله طالقانی را می توان بزرگترین مدافع تشکیل و تقویت جایگاه شوراها دانست. ایشان شوراها را تبلور حاکمیت مردم می دانست, از این رو در سخنرانی که روز ۳۱ فروردین سال ۵۸ در مدرسه فیضیه قم ایراد نمود, تاکید کرد که: (( من یک راه به نظرم می رسد, راه شرعی, راه قانونی, راه دنیا پسند, راهی که باید  پایه های نهضت مار ا محکم کند. مردم واقعا به حساب بیایند, مردم  واقعا سرنوشت خودشان را به دست بگیرند, درگیری ها کوتاه بشود, مردم بتوانند راهی برای زندگی خود باز کنند؛ این راه غیر این نیست, مسئله تازه ای هم نیست, همین مسئله است که علمای ما در هفتاد و چند سال پیش جزء قانون اساسی آورده اند: ((انجمن های ایالتی و ولایتی)). انجمن های ایالتی و ولایتی یعنی چه, یعنی در هر شهر, در هر روستا و در هر دهکده, مردم با رشد نشان دادن , قدرت نشان دادن, بینش خود, افرادی که می دانند اینها خدومند, صادقند, وابسته به جایی نیستند, خودخواه نیستند, هوشیار هستند, اینها را انتخاب کنند. سرنوشتشان را به دست این ها بدهند, نه دربست, خودشان هم نظارت کنند)) رهبر فقید انقلاب نیز در تاریخ  ۹ ادیبهشت ۱۳۵۸ فرمان تشکیل شوراها را صادر نمودند و در مجلس بررسی نهایی قانون اساسی نیز فصل هفتم قانون اساسی به شوراها اختصاص یافت, هرچند این فصل تا بیست سال بعد  اجرا نشد اما جایگاه شوراها در نظام سیاسی ایران را تثبیت نمود .

 براساس اصل یکصدم قانون اساسی  جمهوری اسلامی ایران ((برای پیشبرد سریع برنامه‏های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی، اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان صورت می‌گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب می‌کنند. شرایط انتخاب‏کنندگان و انتخاب شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب و نظارت شوراهای مذکور و سلسله مراتب آنها را که باید با رعایت اصول وحدت ملی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معین می‌کند.))  در اصل فوق ساختاری فراگیر برای شوراها در نظر گرفته شده است که از سطح روستاها و شهرها  تا سطح استان را در بر می گیرد  و این شوراها در جایگاهی قرار می دهد که بر اداره امور محل  خود نظارت نمایند و به عنوان منتخبین مردم و با توجه به مقتضیات محلی, امور را در کلیه موارد به پیش ببرند. در اصل یکصد و یکم از شورایی به نام (( شورای عالی استان ها )) نام میبرد که از منتخبین شوراهای استان ها شکل می گیرد. موارد فوق به خوبی نشان می دهد که از منظر قانونی و سیاسی شوراها می توانند با عدم تمرکز, وظایف سنگین شوراها را کاهش دهند و شرایط را برای مشارکت استعدادها و توانایی های بالقوه هر منطقه فراهم سازند و حس مسئولیت, خلاقیت, اعتماد به نفس و کارآیی محلی را افزایش دهند و از سوی دیگر مدیرانی را برای  تصدی مسئولیت های اجرایی آموزش دهند و در ضمن تعدیل انتظارات عمومی, نهادی برای تکوین نهاد های مدنی و تمرین مردمسالاری باشند.

تحولات مربوط به  به چهار دوره فعالیت شوراها موجب شده است تا عده ای دلخوشی  به نهاد شوراها را عبث بپندارند و حتی آن را محملی برای ناکارآمدی بیشتر مدیریت محلی  محسوب نمایند  و برای  اثبات سخنان خود به مسائل حاشیه ای شوراها اشاره می کنند. هرچند که اجرای قانون شوراها به عنوان یک پدیده جدید در عرصه مدیریت محلی موجب پدیداری مشکلاتی برای جامعه ایران شد اما نهال  نوررس شوراها توانست مسئله مدیریت محلی را از یک امر دولتی به یک امرعمومی تغییر دهد و   مباحث آن را  در سطح وسیعی  میان مردم  پخش نماید.

  انتخابات شوراها به صورت طبیعی  و مانند هر نهاد دیگری  می تواند  بیم ها و امید هایی  را بیافریند. اجرای این قانون انتظار صد ساله جامعه ایران  را که در قانون اساسی مشروطه در قالب  انجمن های ایالتی و ولایتی و در قانون اساسی جمهوری اسلامی در قالب شوراهای محلی  تبلور یافت را جامه عمل پوشاند و امید به مشارکت نهادمند همه مردم جامعه و همه اقشار را  شوراها زنده کرد. و  در واقع عمل به اصل ششم قانون اساسی بود که شوراهارا از سطح مجلس شورای اسلامی تا شورای روستا و محله  از ارکان تصمیم گیری و اداره امور کشور می داند  تا به عنوان حلقه واسط  آرای عمومی تبلور  خواست و اراده عمومی  باشند اما انتخابات شوراها بیم هایی نیز با خود داشته است و دارد که در جهت تقویت جایگاه این نهاد و تعالی  نقش و کارکرد آن باید به این بیم ها توجه داشت:

۱) شوراها نیازمند  نهاد مدنی:

 شوراها به تنهایی  نمی توانند در جهت ارائه خواست و اراده عمومی و نظارت بر امور محلی گام بردارند و نیازمند نهاد هایی مدنی هستند که از یک سو با  پیشنهاد  نامزدهای مناسب و با برنامه برای عضویت در شوراها سطح کیفی انتخابات را افزایش دهند و از سوی دیگر همواره به عنوان دیدبان  بیدار جامعه بر عملکرد شورا نظارت کنند. در جامعه ما  که احزاب قوی و قدرمندی وجود ندارند و جامعه مدنی نیز هنوز توانایی  کافی برای نظارت  نهادمند و قوی بر عملکرد شوراها را ندارند, بیم  وجود کیفیت پایین انتخابات شوراها همواره وجود دارد .

۲) انتخابا ت برنامه محور: 

 رای دهندگان به دلایل مختلف   یک یا چند نفررا برای عضویت در شورابر می گزینند. مسائل سیاسی, قومی, محلی و مانند اینها در انتخاب اعضای شوراها نقش اساسی دارند. اما نبود برنامه  مشخص برای اداره امور هر شهر و فقدان نامزد های برنامه محور بزرگترین آسیب را به  انتخابات شورا ها وارد میکند. هر چه ملاک انتخاب افراد از مسائل قومی و محلی  به سمت برنامه های مدیریت محلی سوق یابد زمینه شکل گیری شوراهایی که در جهت توسعه محلی و کارایی شورا قدم برمیدارند بیشتر می شود .

۳) تعداد نامزدها: 

 یکی از بزرگترین بیم های  انتخابات شوراها که تا حد زیادی بر سطح کیفیت این انتخابات تاثیر داشته است, تعداد زیاد نامزد هایی است که  در این عرصه وارد می شوند. هرچه تعداد نامزد ها بیشتر شود,  انتخابات خسته کننده و بی حاصل ترمی شود. دراین موارد چه ملاکی برای تفاوت میان نامزدهای انتخابات وجود دارد و مردم باید چه تفاوتی میان نامزد ها قائل شوند ؟ انتخابات  فقط کارزار عکس های تبلیغاتی نیست که افراد با جدید ترین عکس و با بهترین کاغذها  به تبلیغ خود بپردازند. همه افراد واجد شرایط قانونی از حق نامزدی برای عضویت در انتخابات شوراها برخوردارند اما  شاید با گفتگوی نامزدها و کناره گیری افراد به نفع نامزدهای همفکرتر و همسوتر با خود, شرایط  انتخابات مطلوب تر فراهم شود. در این صورت مردم می توانند انتخاب  مطلوب تری نمایند .

۴) شفافیت مالی نامزدها:

عضویت در شوراها مستلزم  سلامت مالی است. افرادی که خود از سلامت و شفافیت مالی برخوردار نباشند نمی توانند سلامت شوراها و نهاد شهرداری را تامین کنند. اگر شفافیت مالی به خواسته عمومی مردم از نامزدهای عضویت شوراها تبدیل شود و همه  نامزدها خود را ملزم به اعلام  مقدار و منبع تبلیغات انتخاباتی خود بدانند, گام بلندی در جهت  تحکیم پایگاه شوراها برداشته می شود .

۵)   فرهنگ و اندیشه شورایی:

شورا زمانی به مثابه  یک نهاد حقوقی نگریسته می شود ولی شورا فراتر از یک نهاد حقوقی, یک فرهنگ و اندیشه و یک نوع منش و  بینش است. حیات شایسه و بارور  شوراها مستلزم وجود افرادی است که به شوراها باور داشته باشند. این وظیفه بردوش نامزدهای انتخابات شوراها و آگاهان و همه مردم است که از انتخابات شوراها در جهت ارتقای فرهنگ و اندیشه شورایی استفاده  نمایند.

شوراها نهادی نوپا و جوان, در ساختار نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران است که از جنبه های متفاوت می توان به آن پرداخت و موارد مختلفی را در مورد آن ها مطرح کرد. در آنچه گذشت از  منظر ارتقای جایگاه شوراها به این مبحث پرداخته شد و امید که این این نوشته و نوشته هایی مانند این    زمینه ساز انتخاباتی  پرشور, کیفی  و قانونمند باشد.

۲ نظر

  1. باسلام
    می گویندخیلی ازافرادی که دربعضی زمینه هانظریه پرداری کرده ویاتکنولوژی بوجودآورده انداگرمی دانستنددراثرگذشت زمان اینگونه تفسیرغلطی ازنظریه ودستاوردآنهامی شود مطمئناچنین نظری رانمی دادند .
    امروزه بانگاهی به ترکیب شوراها واعضای تشکیل دهنده آن انسان رابه این فکروامی داردکه آیامدیریت شهری به این سادگی است که هرکسی باحداقل سوادوتجربه خودراشایسته این مقام می داندصرفابه پشتوانه افرادی که فقط می خواهندنماینده ای درشوراداشته باشندولاغیر.
    اینجاست که آدم یادحدیثی ازپیامبرعظیم الشان می افتد: که من از فقر امتم نمی ترسم بلکه از سوء مدیریت آنهامی ترسم.
    اگر این شهر دست انسانهای لایق و مدیر بود ما امروز شاهداین همه معضلات در شهر نبودیم: ازبین رفتن باغ های شهریار-افزایش یکباره جمعیت -سوءاستفاده اعضا از موقعیت یکباره بوجود آمده-اعتیاد و بیکاری جوانان-کم بود تخت های بیمارستان- و الی آخر که شما بهتر از من می دانید و اینجاست که حدیث پیامبر(ص)بهتر فهم می شود. عضو شورای شهر شدن به این راحتی نباید باشد افرادی باید وارد شورا شوند که در همه زمینه ها مورد نیاز شورا صاحب نظر باشند و بهترین های شهر باشند نه رای آورین های شهر و متاسفانه مردم به شناخته شده ها رای می دهندتا اصلح ترین ها حالا در هر زمینه ای باشد ورزش -شنا و… تا این چرخه ادامه دارد مطمئنا این مشکلات هم ادامه دارد.

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشود