جدید ترین اخبار
IMG21262676

سند فرمان حکومتی امیرکبیر برای تقسیم آب رود خانه کرج و سهم آب شهریار

افروز نیوز- (استاد احمد فرجی) یکی ازاسناد بجا مانده از دوران امیر کبیر که به پیشنهاد او بوده، با تایید و مهر شخصی وی درروز یکشنبه سال ۱۲۶۷هجری قمری منعقد گشته قرار تقسیم آب رودخانه کرج می باشد که دقیق ترین سند تقسیم آب در دوره قاجار محسوب می گردد.احمد فرجی

این اثر در۱۹ دیماه سال ۱۳۹۱ به عنوان دویست و پنجاه و یکمین اثر منقول در فهرست آثار ملی کشورمان ثبت گردید و درحال اضر این سند در کاخ گلستان نگهداری می شود. ابعاد سند۱۲۰در۳۰ سانتیمتر بر روی پارچه چلوار با مرکب سیاه و رنگ قهوه ای که کوه ها را نشان می دهد ترسیم شده و جزء اسناد خاص سلطنتی بایگانی شده است. به دلیل دقت در تنظیم سند، وزرای پس از امیرکبیر نیز بدان استناد کرده و از آن بهره جسته اند. در پشت این سند نیز مهر آقا محمدخان نوری، همچنین وزارت مالیه ۱۳۲۸هجری قمری، عبدالوهاب گلستانه (دوره احمدشاه) و فتحعلی خان صاحب دیوان، دفتر مستوفی بیوتات دولتی (دوره پهلوی ) نقش بسته است. در این نقشه حق آبه تمام قراوقصباتی که سهمی از رودخانه کرج داشتند، تعیین وسهم آب تهران نیز معین گردید.

بر این اساس حجم آب جاری آن روزگار ابتدا به ۸۴ سنگ و مدتی بعد به ۸۶ سنگ تقسیم گردید. سنگ یک واحد اندازه گیری حجم آب درگذشته بود که کماکان در بعضی از مناطق ایران و کرج و شهریار بکار می رود. امروز سنگ را حجم آبی به میزان ۱۰ الی ۱۴ لیتر در ثانیه می دانند .

گرچه نام تمام روستاها و قصبات و میزان آب دریافتی آنها در این نقشه مشخص گشته لیکن بعضاً مشاهده میشود که سهواً یا عمداً این سند به نام تقسیم آب رودخانه کرج برای شهر تهران بیان میگردد که تعبیر و تفسیری کاملا اشتباه است. مجموع سهم آبی که به تمام محلات تهران اختصاص یافته حدود یک چهارم حجم آب بوده و مابقی آب متعلق به کرج و محلات آن و شهریار می باشد. بدلیل رعایت امانت در گفتار و نوشتار و عدم امکان بازخوانی کامل متن و نام تمام محلات تا لحظه چاپ مقاله تنها عین نام روستاها و محلاتی که نامشان خوانا می باشد ذکر می گردد.

نهرهایی که از رودخانه به سمت شرق جدا شده و به سوی تهران و شرق کرج میروند شامل: کلاک سنگ، سفنار و عبدل آباد ۵ سنگ، نهر شاه ۹ سنگ، یافت آباد ۳ سنگ، سعید آباد ۲ سنگ، فیروز بهرام ۴ سنگ.

نهرهایی که از رودخانه بسمت غرب جدا شده و به سوی مرکز کرج و غرب و جنوب آن می روند شامل: کمال آباد ۴ سنگ، نهر معمار (خوانا نیست) حصارک و قزل حصار و سنقآباد و مزارع و حاجی آباد ۴ سنگ، نهر مرد آباد (خوانا نیست) ۳ سنگ، کرج سلیمانیه ۴ سنگ، عباس آباد بانضمام دستور ۳ سنگ، شه نام ۲ سنگ، سرحد آباد (خوانا نیست)، قوشچی ۳ سنگ، حصارک ۲ سنگ.

نهرهایی که از پایین دست رودخانه جدا شده به سوی جنوب و جنوب شرق کرج می روند شامل: یوسف آباد یک سنگ، رضی آباد و نصیر آباد و (خوانا نیست) یک سنگ، قاسم آباد ۴ سنگ، صادق آباد یک سنگ، سرخه حصار نیم سنگ، اسماعیل آباد نیم سنگ.

در متن پانویس که در سمت راست سند مندرج است و پیشنهاد امیر کبیر و پاراف و مهر شخصی وی رویت میگردد چنین آمده: بتاریخ روز یکشنبه سنه ۱۲۶۷ هجری قرار تقسیم آب رودخانه کرج بر حسب امر اولیای دولت ابد مدت قاهره به نوعی است که در این صفحه مشخص و منشعب شده است و باید تعبیر و تبدیل یابد و ستم شریکی انشا ا..نباید بود قرار، یک سنگ ، یک چار یک در یک چار یک است و در هشتاد و چهار سنگ منقسم شده چهل روز از بهار گذشته، اول تقسیم آب است.

سند آب شهریار

یادآوری :

با تشکر فراوان از حاج اکبر بهنود و فرزند گرانقدرشان آرش بهنود که این سند را جهت چاپ در اختیار اینجانب قرار دادند.

ماخذ: دایره المعارف شهرستان شهریار، آب وهوا، آب، احمدفرجی

۳ نظر

  1. بسیارسند باارزشی بود و جالب. از استادفرجی بی نهایت سپاسگزاریم .مدت هابود که به دنبال چنین سندی بودم

  2. خیلی سندتاریخی وباارزش بود . این اسنادرادرشهریار کجا می شود پیدا کرد ؟

  3. ابوالقاسم حسنی

    آقا یا خانم محترم بجای پاک کردن و خذف متن نامه جواب مرا بدهید

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشود